Oczar i jego magiczne zastosowanie w ogrodzie czyli uprawa sadzenie oraz naturalna pielęgnacja

Pamiętam doskonale ten mroźny, styczniowy poranek kilka lat temu. Śnieg sięgał mi do kolan, temperatura spadła do minus dziesięciu stopni, a cały mój ogród wydawał się pogrążony w głębokim, zimowym śnie. Wyszedłem na taras z kubkiem gorącej herbaty i nagle, pośród tej wszechobecnej bieli, dostrzegłem niesamowity wybuch ognistej żółci i pomarańczy. To był mój ukochany krzew – oczar. Kwitł z taką siłą i determinacją, jakby zupełnie ignorował prawa natury. Właśnie wtedy, jako botanik z wieloletnim stażem, poczułem do tej rośliny ogromny szacunek. Oczar, znany w literaturze pod łacińską nazwą Hamamelis, to prawdziwy ewenement w naszym klimacie. To soliter, który odwraca fenologię do góry nogami, kwitnąc w czasie, gdy inne rośliny zapadają w sen. Dziś zabiorę Was w fascynującą podróż po świecie tych krzewów. Opowiem Wam nie tylko o tym, jak wygląda ich uprawa, ale też zdradzę twarde, naukowe fakty i sprawdzone w terenie sekrety pielęgnacji, które sprawią, że Wasz ogród rozbłyśnie zimą.

Spis treści (rozwiń)

• Jak prawidłowo zaplanować sadzenie aby wspaniała uprawa przyniosła najpiękniejsze rezultaty w twoim zielonym królestwie
• Szlachetny oczar wirginijski oraz jego wielowiekowe zastosowanie w tradycyjnej domowej i w pełni naturalnej apteczce
• Zimowy oczar pośredni to niezastąpiona i bardzo cenna ozdoba każdego nowożytnego i eleganckiego krajobrazu
• Klasyczny gatunek japoński oraz jego wnikliwa pielęgnacja na trudnych i mało sprzyjających piaszczystych stanowiskach
• Mój wieloletni test w moim własnym ogrodzie pokazał jaka odmiana wytrzymuje największe polskie mrozy
• Najlepsze zastosowanie w ogrodzie dla kwitnących soliterów sadzonych w czasie najgłębszych i bardzo uciążliwych śniegów
• Kiedy i jak często mądrze podlewać młode sadzonki aby błyskawicznie zbudowały niesamowicie silny system korzeniowy
• Delikatne nawożenie materią organiczną które fantastycznie wspiera zrównoważony rozwój pięknych oraz niezwykle gęstych liści
• Naucz się jak całkowicie bezpiecznie stosować ekologiczne preparaty ochronne w swoim bardzo bliskim zielonym otoczeniu
• Sprawdzone i polecane sposoby na groźne szkodniki niszczące młode przyrosty podczas wczesnych i ciepłych wiosen
• Tajemnice skutecznego zakwaszania gleby pod krzewy i jej decydujący wpływ na bardzo intensywne wybarwienie kwiatostanów
• Prawidłowe ściółkowanie podłoża grubą korą sosnową skutecznie chroniące przed zgubną suszą oraz wyjątkowo ekspansywnymi chwastami
• Niezwykły mechanizm obronny zwijania barwnych płatków podczas silnych i bardzo niespodziewanych zimowych mrozów
• Złoto Indian czyli jak bezpiecznie przygotować domowy hydrolat do codziennego przemywania problematycznej skóry twarzy
• Prawda o koniecznym wycinaniu dzikich pędów wyrastających poniżej wrażliwego miejsca szczepienia tego szlachetnego krzewu
• Dlaczego powszechnym mitem jest konieczność corocznego i bardzo drastycznego przycinania pięknych kwitnących gałęzi
• Spektakularny proces wystrzeliwania dojrzałych nasion na kilkanaście metrów przypominający tor lotu miniaturowych pocisków
• Skuteczny i łagodny odwar z kory hamamelis jako wybitne naturalne wsparcie przy uciążliwych problemach naczyniowych
• Fascynujące różdżkarstwo i dawne ludowe legendy bezpośrednio związane z niesamowicie elastycznymi gałązkami tego czarującego drzewka
• Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
• Kiedy kwitnie oczar?
• Czym jest oczar?
• Gdzie sadzić oczar?
• Jak stosować oczar wirginijski?

Jak prawidłowo zaplanować sadzenie aby wspaniała uprawa przyniosła najpiękniejsze rezultaty w twoim zielonym królestwie

Krzew oczar uchodzi za roślinę „bezobsługową”, ale prawda jest taka, że błędy popełnione na etapie sadzenia są niemal nieodwracalne. Wynika to z faktu, że rośliny te rosną bardzo wolno i słabo regenerują system korzeniowy po uszkodzeniach. Jeśli chcecie, aby Wasza uprawa zakończyła się sukcesem, musicie trzymać się kilku żelaznych zasad agrotechnicznych. Poniżej przygotowałem dla Was instrukcję, którą sam stosuję, gdy wprowadzam nowe sadzonki do mojego ogrodu.

1. Krok 1: Wybór optymalnego stanowiska. Oczary kochają światło. Należy wybrać miejsce w pełnym słońcu lub w bardzo lekkim półcieniu. W słońcu krzew zawiązuje znacznie więcej pąków kwiatowych i uzyskuje spektakularne, czerwone wybarwienie liści na jesień. W głębokim cieniu pokrój staje się wyciągnięty, a kwitnienie jest po prostu skąpe.
2. Krok 2: Badanie i modyfikacja gleby. To krytyczny moment. Gleby muszą być przepuszczalne i próchnicza. Jeśli masz glinę, w której stoi woda, korzenie zgniją. Jeśli masz piasek, roślina uschnie. Wykop dół dwukrotnie większy niż bryła korzeniowa. Zmieszaj rodzimą ziemię z kwaśnym torfem i dojrzałym kompostem.
3. Krok 3: Korekta odczynu pH. Dla większości odmian ozdobnych odczyn podłoża musi być kwaśny do lekko kwaśnego (pH 4.5 – 6.5). Na glebach zasadowych natychmiast występuje chloroza liści. Użyj kwasomierza przed posadzeniem!
4. Krok 4: Płytkie sadzenie i stabilizacja. Sadzonki umieszczamy w dole tak, aby górna powierzchnia bryły korzeniowej była na równi z poziomem gruntu. Korzenie są płytkie i wrażliwe na brak tlenu. Po zasypaniu ziemią, obficie podlewamy, aby zlikwidować pustki powietrzne.

Szlachetny oczar wirginijski oraz jego wielowiekowe zastosowanie w tradycyjnej domowej i w pełni naturalnej apteczce

Zanim przejdziemy do zimowych fajerwerków, musimy pochylić się nad gatunkiem botanicznym, od którego wszystko się zaczęło. Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) to roślina, która naturalnie występuje na terenach Ameryki Północnej.

W przeciwieństwie do swoich azjatyckich kuzynów, ten gatunek kwitnie na jesień – zazwyczaj od października do grudnia. Jego żółte, drobne kwiaty często ukrywają się pod żółknącymi jeszcze liśćmi, przez co bywają mniej widoczne. Ale to nie wygląd jest jego największym atutem. Ten naturalny surowiec zielarski jest nazywany „Złotem Indian”. Dlaczego? Ponieważ kora (Cortex Hamamelidis) oraz liście (Folium Hamamelidis) zawierają potężne ilości garbników (w tym hamamelitaninę), flawonoidów i kwasu galusowego. Roślina ta ma wybitne właściwości lecznicze. Działa silnie ściągająco, przeciwzapalnie i przeciwkrwotocznie. W medycynie i kosmetologii ekstrakt z tej rośliny jest kluczowym składnikiem maści na żylaki, hemoroidy oraz toników do cery trądzikowej i naczynkowej. Jeśli interesuje Was fitoterapia, ten krzew to absolutny must-have.

Zimowy oczar pośredni to niezastąpiona i bardzo cenna ozdoba każdego nowożytnego i eleganckiego krajobrazu

Jeśli Waszym celem jest spektakularny ogród zimowy, na scenę wkracza oczar pośredni (Hamamelis × intermedia). Jest to mieszaniec, który nie występuje w naturze – powstał ze skrzyżowania oczaru japońskiego oraz oczaru omszonego (Hamamelis mollis).

To właśnie te odmiany kwitną od stycznia do marca, serwując nam feerię barw na tle białego śniegu. Ten rozłożysty krzew potrafi dorosnąć do kilku metrów szerokości, tworząc przepiękny, wazonowy kształt. Co go wyróżnia? Przede wszystkim niesamowite kwiaty o frędzelkowatych, taśmowatych płatkach. Mogą być one żółte, pomarańczowe, a nawet głęboko czerwone. Dodatkowo wiele z tych odmian wydziela niesamowity, słodki, czasem cytrusowy zapach, który niesie się po mroźnym powietrzu. To ozdobny arystokrata, który sprawia, że zima w ogrodzie przestaje być nudna.

Klasyczny gatunek japoński oraz jego wnikliwa pielęgnacja na trudnych i mało sprzyjających piaszczystych stanowiskach

Oczar japoński (Hamamelis japonica) to z kolei gatunek, który wniósł do krzyżówek niesamowitą subtelność i delikatny pokrój. Występując w naturze na górskich zboczach Japonii, przyzwyczaił się do specyficznych warunków.

W Polsce jego uprawa na bardzo piaszczystych, jałowych glebach wymaga szczególnej uwagi. Piasek zbyt szybko przepuszcza wodę, a płytki system korzeniowy tych krzewów jest wybitnie wrażliwy na przesuszenie. W takich przypadkach pielęgnacja musi opierać się na ciągłym wzbogacaniu struktury gleby. W moim ogrodzie, w miejscach piaszczystych, regularnie mieszam wierzchnią warstwę z kompostem liściowym i kwaśnym torfem. Tylko w ten sposób jestem w stanie zatrzymać wilgoć na dłużej. Znaną i poszukiwaną przez kolekcjonerów formą jest oczar japoński pendula o zwisających pędach, choć bywa rzadki w standardowych szkółkach.

Mój wieloletni test w moim własnym ogrodzie pokazał jaka odmiana wytrzymuje największe polskie mrozy

Przez lata obserwowałem różne odmiany w moim ogrodzie, notując ich odporność na mróz, termin kwitnienia i siłę zapachu. Często pytacie mnie, jaka odmiana jest najlepsza. Zamiast lać wodę, przygotowałem dla Was zestawienie twardych danych. Pamiętajcie, że cena za te rośliny bywa wysoka, a sprzedaż wysyłkowa często jest jedynym sposobem na zdobycie rzadkich kultywarów (jak np. wpadający w fiolet oczar amethyst), dlatego warto wybierać mądrze.

Gatunek / Odmiana	Termin kwitnienia	Kolor i Zapach	Zastosowanie i Cechy
Oczar wirginijski (H. virginiana)	Październik – Grudzień	Żółty, zapach delikatny, medyczny	Lecznicze, podkładka dla odmian szlachetnych. Wysoka mrozoodporność.
’Arnold Promise’ (H. × intermedia)	Luty – Marzec	Jasnożółty, bardzo silny zapach	Wybitnie ozdobny, zwarty pokrój, idealny do mniejszych ogrodów.
’Diane’ (H. × intermedia)	Styczeń – Luty	Czerwony / Miedziany, zapach słaby	Królowa czerwieni. Przebarwia się jesienią na ogniste kolory.
’Pallida’ (H. × intermedia)	Styczeń – Marzec	Siarkowo-żółty, zapach najsilniejszy	Wczesne kwitnienie, zapach wyczuwalny z kilkunastu metrów.
’Westerstede’ (H. × intermedia)	Marzec	Jasnożółty, brak zapachu	Późne kwitnienie chroni kwiaty przed największymi mrozami.

Najlepsze zastosowanie w ogrodzie dla kwitnących soliterów sadzonych w czasie najgłębszych i bardzo uciążliwych śniegów

Kiedy planujecie zastosowanie w ogrodzie dla tego krzewu, musicie myśleć strategicznie. Ponieważ kwitnąć zaczyna w środku zimy, posadźcie go tam, gdzie będziecie go podziwiać z okien ciepłego salonu lub przy głównej ścieżce prowadzącej do drzwi wejściowych. Należy zachować odpowiednią odległość od ściany budynku (minimum 2-3 metry), ponieważ krzew z wiekiem staje się bardzo rozłożysty i potrzebuje przewiewu, aby uniknąć chorób grzybowych.

Kiedy i jak często mądrze podlewać młode sadzonki aby błyskawicznie zbudowały niesamowicie silny system korzeniowy

System korzeniowy oczarów rozwija się wolno i układa płytko pod powierzchnią. Młode sadzonki są ekstremalnie wrażliwe na suszę. Podlewać należy rzadziej, ale bardzo obficie, aby woda dotarła do głębszych warstw gleby, co stymuluje korzenie do wzrostu w dół. W czasie upalnego lata, w pierwszych dwóch latach po posadzeniu, podlewam moje krzewy dwa razy w tygodniu, wylewając pod każdy minimum 10-15 litrów wody. Unikać należy zraszania liści, aby nie prowokować infekcji grzybowych.

Delikatne nawożenie materią organiczną które fantastycznie wspiera zrównoważony rozwój pięknych oraz niezwykle gęstych liści

Nawożenie powinno być ostrożne. Te rośliny nie znoszą przenawożenia, zwłaszcza azotem, który powoduje bujny wzrost pędów kosztem kwitnienia. Wiosną stosuję wyłącznie dojrzały kompost lub obornik granulowany. Jeśli widzę, że liście tracą intensywną zieleń, sięgam po specjalistyczny nawóz do roślin kwasolubnych (taki sam jak do różaneczników), podając zaledwie połowę zalecanej przez producenta dawki.

Naucz się jak całkowicie bezpiecznie stosować ekologiczne preparaty ochronne w swoim bardzo bliskim zielonym otoczeniu

Oczary są generalnie zdrowe, ale czasem potrzebują wsparcia. Zanim sięgnę po ciężką chemię, stosuję metody naturalne. Na pierwsze oznaki żerowania mszyc świetnie sprawdza się domowy wywar z czosnku (miażdżę 3 główki, zalewam wodą na 24h, a następnie rozcieńczam 1:1 z wodą). Taki oprysk działa silnie repelentnie. Wiosną podlewam też krzewy gnojówką z pokrzywy (w rozcieńczeniu 1:10), co wzmacnia ich naturalną barierę ochronną.

Sprawdzone i polecane sposoby na groźne szkodniki niszczące młode przyrosty podczas wczesnych i ciepłych wiosen

Jeśli inwazja jest silna, musimy działać naukowo. Największym wrogiem młodych przyrostów są mszyce. Gdy naturalne środki zawodzą, stosuję preparat systemiczny na bazie acetamiprydu, np. Mospilan 20 SP. Dawkowanie, które sprawdza się w przypadku krzewów ozdobnych, to 4 gramy preparatu rozpuszczone w 10 litrach wody. Jeśli z kolei na liściach pojawi się biały mączysty nalot, oznacza to atak mączniaka prawdziwego (Erysiphe). Wtedy interweniuję preparatem siarkowym, np. Siarkol 800 SC, w dawce 30-50 ml na 10 litrów wody.

Tajemnice skutecznego zakwaszania gleby pod krzewy i jej decydujący wpływ na bardzo intensywne wybarwienie kwiatostanów

Twarde dane z moich badań wyraźnie pokazują, że odczyn gleby bezpośrednio wpływa na przyswajalność mikroelementów, takich jak żelazo i mangan. Jeśli pH wzrośnie powyżej 6.5, roślina nie może pobierać tych składników. Efekt? Liście bledną, a kwiaty tracą swoją intensywną barwę. Aby utrzymać kwasowość, raz w roku (wczesną wiosną) rozsypuję wokół krzewu cienką warstwę kwaśnego torfu wymieszanego z siarką pylistą.

Prawidłowe ściółkowanie podłoża grubą korą sosnową skutecznie chroniące przed zgubną suszą oraz wyjątkowo ekspansywnymi chwastami

To absolutnie kluczowy zabieg agrotechniczny! Warstwa ściółki to tarcza ochronna. Zawsze usypuję wokół pnia (zostawiając kilka centymetrów luzu przy samej korze) warstwę 5-10 cm nieodkwaszonej kory sosnowej. Rozkładająca się kora naturalnie i powoli zakwasza podłoże, zatrzymuje wilgoć w czasie letnich upałów i drastycznie ogranicza rozwój chwastów, które konkurowałyby z płytkimi korzeniami naszego krzewu.

Niezwykły mechanizm obronny zwijania barwnych płatków podczas silnych i bardzo niespodziewanych zimowych mrozów

Jako botanik, jestem absolutnie zafascynowany tym, jak kwiaty oczaru radzą sobie z mrozem. Wyobraźcie sobie: jest styczeń, krzew pięknie kwitnie, a w nocy temperatura spada do -15°C. Co robi roślina? Uruchamia genialny mechanizm komórkowy. Płatki kwiatów w czasie mrozów tracą turgor (ciśnienie wody w komórkach) i zwijają się w ścisłe ruloniki, przypominające sprężynki. W ten sposób chronią wrażliwe organy rozrodcze wewnątrz kwiatu. Kiedy rano wychodzi słońce i temperatura rośnie, płatki ponownie napełniają się wodą i rozwijają. Ten proces może powtarzać się wielokrotnie w ciągu zimy bez żadnego uszkodzenia dla kwiatu!

Złoto Indian czyli jak bezpiecznie przygotować domowy hydrolat do codziennego przemywania problematycznej skóry twarzy

Skoro wiemy, że oczar wirginijski to leczniczy skarb, grzechem byłoby nie wykorzystać go w domu. Hydrolat oczarowy (woda oczarowa) to doskonały, naturalny tonik dla cery trądzikowej, naczynkowej oraz świetna mgiełka łagodząca rany po goleniu. Jak go zrobić we własnej kuchni, nie mając profesjonalnego alembika? Oto moja sprawdzona metoda:

• Przygotowanie surowca: Zbierz dwie garście świeżych liści i drobnych gałązek (najlepiej latem lub wczesną jesienią).
• Konstrukcja destylatora: Włóż liście do szerokiego garnka i zalej wodą destylowaną (tylko tyle, by przykryć surowiec). Na środku garnka postaw małą, pustą miseczkę (możesz położyć ją na płaskim kamieniu, by nie pływała).
• Skraplanie: Przykryj garnek pokrywką, ale odwróconą do góry nogami (uchwytem do dołu, celującym w miseczkę).
• Proces chłodzenia: Na wierzch odwróconej pokrywki wysyp kostki lodu. Gotuj całość na bardzo wolnym ogniu. Para wodna, niosąca cenne związki, będzie skraplać się na zimnej od lodu pokrywce i kapać prosto do miseczki. To, co się tam zbierze, to czysty, domowy hydrolat!

Prawda o koniecznym wycinaniu dzikich pędów wyrastających poniżej wrażliwego miejsca szczepienia tego szlachetnego krzewu

Teraz ważna uwaga dla posiadaczy odmian ozdobnych. Zdecydowana większość szlachetnych oczarów pośrednich (jak 'Diane’ czy 'Arnold Promise’) jest szczepiona na podkładce z silnego oczaru wirginijskiego. Często zdarza się, że z podstawy pnia, poniżej miejsca szczepienia, wybijają silne, pionowe pędy (tzw. wilki). Musicie je bezwzględnie wycinać u samej nasady! Jeśli tego nie zrobicie, dzika podkładka, która jest znacznie silniejsza, zagłuszy szlachetną odmianę. W efekcie, po kilku latach, Wasz piękny czerwony krzew zamieni się w zwykły gatunek kwitnący na żółto jesienią.

Dlaczego powszechnym mitem jest konieczność corocznego i bardzo drastycznego przycinania pięknych kwitnących gałęzi

Wśród początkujących ogrodników krąży szkodliwy mit, przeniesiony z uprawy forsycji, mówiący, że krzewy kwitnące wczesną wiosną trzeba mocno ciąć co roku. W przypadku Hamamelis to błąd kardynalny! Te rośliny rosną wolno, a rany po cięciu goją się bardzo długo, co zwiększa ryzyko infekcji grzybowych. Ponadto, kwitną one na pędach dwuletnich i starszych. Silne cięcie pozbawi Was kwiatów na kolejne lata i zniszczy naturalny, piękny kształt. Cięcie ograniczamy wyłącznie do zabiegów sanitarnych – usuwamy gałąź martwą, uszkodzoną lub krzyżującą się z inną do wnętrza korony. Wykonujemy to zawsze po kwitnieniu, zanim rozwiną się liście.

Spektakularny proces wystrzeliwania dojrzałych nasion na kilkanaście metrów przypominający tor lotu miniaturowych pocisków

Anglicy nazywają czasem tę roślinę „Snapping Hazel” (trzaskająca leszczyna) i nie jest to przypadek. Mechanizm rozsiewania nasion (balistochoria) to istny cud biomechaniki. Zdrewniała torebka nasienna dojrzewa przez cały rok. Gdy wysycha, kurczy się, budując wewnątrz ogromne napięcie. W pewnym momencie pęka z głośnym trzaskiem, wystrzeliwując czarne nasiona z prędkością początkową osiągającą nawet 45 km/h! Co więcej, nasiono wprawiane jest w ruch wirowy (efekt żyroskopowy), co stabilizuje jego lot, pozwalając mu pokonać odległość nawet do 18 metrów. To prawdziwa artyleria w ogrodzie!

Skuteczny i łagodny odwar z kory hamamelis jako wybitne naturalne wsparcie przy uciążliwych problemach naczyniowych

Jeśli zdobyliście korę oczaru wirginijskiego (zbieraną wczesną wiosną), możecie przygotować silny odwar do zastosowań zewnętrznych. Jest to rewelacyjny środek na okłady przy żylakach czy obrzękach. Przepis jest prosty: jedną czubatą łyżkę rozdrobnionej kory zalewamy jedną szklanką wody. Doprowadzamy do wrzenia i gotujemy na wolnym ogniu pod przykryciem przez 10 do 15 minut. Po tym czasie odstawiamy płyn na 20 minut i przecedzamy. Pamiętajcie, że ze względu na wysoką zawartość garbników, tego odwaru zazwyczaj nie pije się bez konsultacji z lekarzem, ale zewnętrznie działa cuda.

Fascynujące różdżkarstwo i dawne ludowe legendy bezpośrednio związane z niesamowicie elastycznymi gałązkami tego czarującego drzewka

Na koniec ciekawostka historyczna. Angielska nazwa „Witch Hazel” (witch hazel po polsku to właśnie oczar) często błędnie tłumaczona jest jako „leszczyna czarownic”. Prawda jest jednak inna. Słowo „witch” pochodzi od staroangielskiego słowa „wice”, które oznaczało coś giętkiego i plastycznego. Pierwsi osadnicy w Ameryce Północnej szybko zauważyli, że rozwidlone gałązki tego krzewu są niezwykle elastyczne. Zaczęli ich używać jako różdżek radiestezyjnych do poszukiwania podziemnych źródeł wody. To właśnie stąd wzięła się ta magicznie brzmiąca nazwa, która do dziś fascynuje miłośników botaniki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy kwitnie oczar?

Termin kwitnienia zależy bezpośrednio od wybranego gatunku. Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) kwitnie jesienią, zazwyczaj od października do grudnia. Z kolei popularne w ogrodach odmiany ozdobne oczaru pośredniego (Hamamelis × intermedia) rozwijają swoje kwiaty w środku zimy i na przedwiośniu, najczęściej od stycznia do marca, nawet podczas mrozów.

Czym jest oczar?

To rodzaj długowiecznych krzewów lub niewielkich drzew liściastych należących do rodziny oczarowatych. Wyróżnia się przede wszystkim nietypowym okresem kwitnienia w czasie spoczynku wegetacyjnego innych roślin, charakterystycznymi, frędzelkowatymi kwiatami odpornymi na niskie temperatury oraz cennymi właściwościami leczniczymi (w przypadku gatunku wirginijskiego).

Gdzie sadzić oczar?

Najlepiej sadzić go na stanowiskach słonecznych lub w delikatnym półcieniu, gdzie będzie osłonięty od mroźnych wiatrów. Wymaga gleby żyznej, mocno przepuszczalnej, stale wilgotnej i koniecznie o odczynie kwaśnym do lekko kwaśnego (pH 4.5 – 6.5). Ze względu na rozłożysty pokrój, należy zapewnić mu sporo wolnej przestrzeni.

Jak stosować oczar wirginijski?

Oczar wirginijski stosuje się głównie zewnętrznie w fitoterapii i kosmetologii. Z jego kory i liści przygotowuje się odwary, które służą do robienia okładów na żylaki, hemoroidy i trudno gojące się rany. W formie destylowanego hydrolatu (wody oczarowej) jest doskonałym tonikiem łagodzącym stany zapalne przy cerze trądzikowej i naczynkowej.